پرتال مشاوره و آموزشي صنعت ساختمان:

  تبلیغات
مسابقه طراحی مبلمان و دکوراسیون ایرانی
طراحی برای همه
  نکاتی درباره رنگامیزی بیمارستان
»دکوراسیون   »اداری   »نکاتی درباره رنگامیزی بیمارستان   
نکات کاربردی درباره خواص رنگها در بیمارستان



برای انتخاب مناسبترین طیف در رنگ آمیزی مراکز درمانی٬ قاعدتآ چند عامل علمی و اجرایی زیر بایستی مد نظر قرار گیرد :
- توجه به روانشناسی رنگها و اثرات هر رنگ بر خلقیات روحی و جسمی بیمار و همراهان وی
- توجه به فرهنگ و روحیات قومی و سلیقه های مردم هر منطقه
- ایجاد بسترهای مناسب بصری برای کارکنان در جهت افزایش بهره وری و عدم خستگی روحی آنها
- پرهیز از ایجاد آلودگی رنگها که منجر به تشخیص اشتباه احوالات بیمار نگردد
- بررسی اثرات هر رنگ در میزان کارایی نور و روشنایی طبیعی و مصنوعی هر فضا ، هم در روز و هم در شب
- بررسی اثرات ترکیب هر طیف رنگی در ایجاد خطاهای مثبت و منفی در تشخیص ابعاد و فاصله ها و بزرگی و کوچکی هر فضا 
- رنگی که برای دیوار و کف و سقف انتخاب می‌کنید مطمئنا بر میزان زیبایی و جلوهء فضای داخلی مراکز درمانی موثر خواهد بود . همچنین  تاثیر قابل توجهی روی احساس بیمار ٬ همراهان بیمار و پرسنل درمانی از محیط میگذارد. ضمن آنکه رنگ انتخابی می‌تواند یک اتاق را بزرگ‌تر، کوچک‌تر، پهن‌تر، باریک‌تر، عمیق‌تر، بلندتر، روشن‌تر و یا گرم‌تر نشان دهد.
- همچنین ٬ ابعاد و ارتفاع اکثر فضاهای درمانی با روال موجود در دیگر اماکن ٬ تفاوتهای فاحش و ناخوشایندی برای بیماران دارد ٬ به طور مثال ٬ ابعاد تنگ و مختصر یک کابین فیزیو تراپی برای یک بیمار که بایستی ساعاتی را در زیر دستگاههای مگانوتراپی تحمل نماید ٬  و یا بزرگی و ابهت و خلوت یک سالن رادیو گرافی که بیمار لحظاتی را بایستی در آن به تنهایی تامل نماید ٬ را ٬ میتوان با استفاده از ترکیب مناسب انواع رنگها ٬ دگرگون جلوه داده و  این تفاوتهای کسل کننده را برای مراجعین تا حدودی کاهش داد
بطور مثال یک اتاق با کفپوش و دیوارهای روشن اگر چه فضاها  را بزرگ‌تر نشان می‌دهد ٬  اما اگر فقط از رنگ‌های روشن استفاده شود، فضا سرد و بی‌روح خواهد شد. موضوعی که برازندهء یک مرکز بیمار پذیر نمیباشد . قطعآ با استفاده از انواع رنگها میتوان روحیهء نشاط و امید و سرزندگی را در بیمارستانها دوچندان کرد.
البته تاثیرات رنگ‌ها نسبی است و در انسان‌های مختلف و فرهنگ‌های متفاوت، متغیر است. اما آنچه که تغییر ناپذیر است این نکته ی مهم است که تاثیرات رنگ‌ها بر روح و روان و حتی جسم  را نمیتوان منکر شد.
در این بین٬ عده ای از روان شناسان با تردید به تاثیرات رنگ‌ها نگاه می‌کنند زیرا معتقدند که این موضوع ارتباط مستقیم با فرهنگ انسان‌ها داشته و عمومیت ندارد. از طرف دیگر آنها تاثیرات رنگ‌ها را زودگذر و موقتی می‌دانند. در پاسخ بایستی اعلام نمود که حتی اگر این تاثیرات موقت هم باشند ٬ برای بیمارستانسازان قابل اغماض نیستند.
برای یک مرکز درمانی حتی چند لحظه کاهش آلام و رنجهای بیمار و همراه وی به هر وسیله ی سالمی ٬ یک موفقیت محسوب میگردد.
خواص و تاثیرات رنگها بر بیماران و مراجعین مراکز درمانی موضوع مهم و مغتنمی است که عدم استفاده از آن در یک مرکز درمانی ٬ در روال علمی معماری امروز مراکز درمانی ٬ یعنی ظلم به روند بهبودی بیمار و این خطا قابل بخشش نیست .
  
   - سفید
   - زرد
   - نارنجی
   - قرمز
   - صورتی
   - آبی
   - سبز
   - ارغوانی
   - قهوه‌ای
   - سیاه
   - خاکستری

 رنگ سفید:
سمبل پاکی و معصومیت و نشانه سرما است.سفید حس فضای بیشتر و بزرگ‌تر را القا می‌کند.بنابراین مناسب‌ترین رنگ برای لباس پزشکان و پرستاران است یا برای معرفی شخصیت‌هایی که القای معصومیت آنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.  همچنین از رنگ سفید برای تاکید بر پاکیزه گی اماکن هم استفاده میگردد . به خصوص اماکنی که در نگاه اول از منظر بیمار ٬ غیر تمیز به نظر میرسد . مثل سرویسهای عمومی و منسوجات اختصاصی و امثالهم .


 رنگ زرد :
جزء رنگ‌های گرم است و به دلیل مقدار زیاد نوری که این رنگ منعکس می‌کند، خیلی زود باعث خستگی چشم می‌شود. نگاه کردن طولانی مدت به این رنگ می‌تواند حتی باعث نابینایی شود. دقت کنید از این رنگ برای پس زمینه ایستگاههای پرستاری و یا منشی های کلینیکها و هر جای دیگری که مدام  با نگاه بیمار مورد بررسی قرار میگیرد ٬ استفاده نگردد . زرد ٬ رنگ مناسبی برای جلب توجه بیشتر است اما به شدت احساس رنجیدگی و خشم ایجاد می‌کند به طوری که کودکان در فضاهای به رنگ زرد بیشتر گریه می‌کنند و بی‌قراری دارند. اما زرد به علت افزایش سوخت و ساز بدن، رنگی اشتها برانگیز است و ترکیب رنگی مناسبی برای محل غذا خوری بیماران و یا کیوسکها و رستوران‌های بیمارستانها  و ... می‌تواند ‌باشد.

 

رنگ نارنجی:
رنگ نارنجی که از ترکیب رنگ زرد و قرمز ایجاد می‌شود به عنوان یک رنگ انرژی بخش شناخته شده است. از آنجا که این رنگ احساس هیجان، شوق و گرما ایجاد می‌کند، رنگ مناسبی برای جلب توجه بیشتر است. از این رنگ در محلهایی که بیمار یا همراه بیمار و یا پرسنل کادر درمانی ٬ نیاز به شارژ روحیه دارند میتوان در اندازه های مناسب با ترکیبهای متنوع از سایر رنگها استفاده نمود.



رنگ قرمز:

رنگ قرمز گرم و سمبل عشق و حرارت و شادی آفرین و ‌نشاط آور و ‌نیروبخش است و برای برانگیختن هیجانات قوی و ایجاد شور و هیجان و حتی تحریک خشم  بسیار مناسب است.ترکیب این رنگ با رنگ زرد بسیار اشتها برانگیز است. رنگ‌هایی که در طیف رنگ قرمز قرار می‌گیرند .  به عنوان رنگ‌های گرم شناخته می‌شوند و دامنه تاثیر آن ٬  از احساسات گرم تا ایجاد خشم و عصبانیت متغیر است .
احتیاط در بکارگیری این رنگ لازم میباشد . البته از رنگ قرمز از بین رنگ‌ها در درمان بیماری‌های پوستی مثل مخملک استفاده می‌شود. همچنین  بررسي‌ها نشان داده است كه رنگ قرمز ميزان فشار خون و ضربان قلب را افزايش مي‌دهد. این رنگ اعتماد به نفس را افزایش می‌دهد ولی به دلیل تحریک کنندگی توصیه می‌شود برای افراد دارای مشکلات اعصاب و روان از آن پرهیز شود بنابراین اگر در بیمارستانی از ترکیبات رنگ قرمز مثلآ در فضای بخش اورژانس استفاده شود ٬  یعنی طراحان و مدیران این مرکز درمانی اطلاعی از روانشناسی رنگها نداشته اند!!!.



رنگ صورتی:

در واقع نوعی قرمز کم رنگ است که نماد عشق و آرامش بوده و در برخورد اولیه ٬ اثر آرامش بخشی درمخاطب ایجاد مینماید . هنگامی‌که برخورد با این رنگ به صورت مکرر صورت پذیرد، نتیجه عکس داده و با خود ناآرامی و اضطراب به همراه می‌آورد .بنابراین  استفاده بهینه از این رنگ یعنی ٬ بکارگیری حجم بسیار ظریف و به مقدار کم و در ترکیب با رنگهای خنثی یا سرد . آن هم در محلهایی که نیازی به پاسخگویی و یا استقرار پرسنل نمیباشد . مثل راهرو ها و اطاقهای غیردرمانی.


رنگ آبی:
از جمله رنگ‌های سرد است که بسیار مورد اقبال آقایان است. این رنگ و طیف وسیع ترکیبات آن علاوه برایجاد احساس آرامش، نماد نظم، صلح و امنیت است. آبی در برخی افراد حس غم و درون‌گرایی و بعضآ بی تفاوتی ایجاد می‌کند.این رنگ ضد اشتها است و کاهش دهنده ضربان قلب و حرارت بدن است.در برخی از افراد نیز رنگ آبی دارای خاصیت آرامش بخشی، ضد اضطراب و تسکین دهنده سیستم اعصاب میباشد ٬ لذا  در درمان بی‌خوابی آنان مفید است . از این رنگ و ترکیبات متنوع آن ٬ میتوان در ورودی اورژانسها و همچنین بخشهای روانپزشکی و نیز محل انتظار همراهان بیمار در بخشهای ویژه و انتظار اطاقهای عمل استفاده نمود .


رنگ سبز:

در عین سردی ٬ نماد طبیعت و سلامت و جوانی و رشد است. این رنگ نماد آرامش و خوشبختی و در عین حال حسادت است.رنگ سبز باعث کاهش استرس و رفع خستگی می‌شود. کسانی که در فضاهای کاری سبزرنگ کار می‌کنند، کمتر دچار دردهای دستگاه گوارش می‌شوند.رنگ سبز در بیمارستانها رنگ بخشهای ویژه است .یکی از دلایل استفاده از رنگ سبز در بخشهای ویژه جبران خستگی چشم در نگاه به رنگ قرمز است .
پژوهشگران ثابت نموده اند که برای اضافه نمودن دقت و به نوعی کالیبره کردن چشم در شناخت انواع رگ و مویرگها و تفکیک دقیقتر طیفهای رنگ قرمز ( که در اعمال جراحی بسیار حیاتی است ) بهترین ابزار ٬ چند لحظه نگاه متمرکز به رنگ سبز خواهد بود . همچنین رنگ سبز می‌تواند فشار خون‌، تنفس و ضربان قلب را کاهش دهد.


رنگ قهوه‌ای:
نشانه طبیعی بودن و زمینی بودن است و برانگیزاننده احساس قدرت و اطمینان. قهوه‌ای بعضا حس غم و انزوا را نیز ایجاد می‌کند. از این رنگ در بخشهای بیمارستانی کمتر استفاده میگردد .ولیکن پرده های روشن آن در بخشهای عمومی و به شرط ترکیب با رنگهای شاد قابل استفاده میباشد .



رنگ سیاه:
نماد ترس و وحشت است و از آن برای نمایش موجودات ترسناک استفاده می‌شود.سیاه در عین حال به عنوان نماد قدرت نیز شناخته شده است. در عین اینکه در بسیاری فرهنگ‌ها این رنگ نماد غم و عزا است اما ایجاد کننده جذابیت جنسی نیز می‌باشد.سیاه رنگی بسیار رسمی است و چون اندام را لاغرتر نشان می‌دهد رنگ پرطرفداری است. این رنگ در بیمارستانها ورود ممنوع میباشد و حتی به مقدار کم آن هم نبایستی در بیمارستانها استفاده شود .پرده های بسیار کمرنگ خاکستری درست برعکس رنگ سیاه ٬ بسیار در بیمارستانها کاربرد دارد .خاکستری رنگ خنثی و آرامی است . نه غم افزاست و نه شادی افزا .
ویژگی بیمارستانها این است که ٬  یا  ٬ عده ای در آن با معالجه ی عزیزشان بسیار شادند و یا ٬  عده ای با رنج عزیزشان غمناک . رنگهای شاد سرجنگ با غمگینان دارند و رنگهای سرد ضدحالی برای شفایافتگان .  در این بین رنگ خنثایی مثل خاکستری یا کرم  یا آبی آسمانی ٬ با انسانهای شاد همراه است و با انسانهای غمناک همنوا.



چند نکته اساسی در ارتباط با انتخاب رنگ در بیمارستانها :

توجه به تاثیر نور :
نور چه از نوع طبیعی و چه مصنوعی باشد  ٬ تأثیرات مختلفی بر رنگ خواهد داشت و آگاهی از این امر هنگام طراحی رنگ برای یك فضای بیمارستانی ٬ ضروری است. به عنوان مثال دیوارهای زرد درخشان برای یك اطاق آفتاب گیر در منطقه ای با آب و هوای گرم و آفتابی ، بسیار زیبا به نظر میرسند؛ اما همین رنگ بر روی دیوارهای یك اتاق شمالی كه از نور طبیعی كمی بهره مند است نازیبا و كسل كننده خواهد بود. رنگ ها وقتی بر روی سطح دیوار اجرا شوند تاثیری بسیار قوی تر از اجرا در یك قطعه كاغذ خواهند داشت. وقتی به یك تركیب رنگی رضایت بخش رسیدید توجه داشته باشید كه تأثیر نور موجود در محیط و شرایط بخش درمانی مربوطه  را نیز در نظر بگیرید . دقت كنید كه در چه زمانی از روز و به چه میزان نور طبیعی به هر یك از اتاق های شما می تابد و رنگ مورد نظرتان برای هر یك از اتاق ها را در نور همان اتاق بیازمایید. تركیب رنگها با یكدیگر در یك مجموعه واحد ، و تأثیر نور موجود در فضا بر آنها عواملی هستند كه نتیجه كار را تحت تأثیر قرار می دهند.

توجه به ترکیب رنگها :
در انتخاب رنگ برای فضاهای داخلی مراکز درمانی ٬ یک نکته اجبار وجود دارد ٬ و آنهم رنگ انواع تجهیزات و ملزومات پزشکی و بیمارستانی است که در داخل فضای مورد نظر وجود داشته و غیر قابل جابجایی هستند . این اقلام  از  تجهیزات آزمایشگاهی  و یا فیزیوتراپی در کلینیکها شروع و تا لوازم جانبی تخت بیمار و کنسولهای بالای سر بیمار و . . . . را شامل میشود.برای یافتن رنگ های متناسب با رنگ تجهیزات منصوب در هر فضای بیمارستانی ٬  استفاده از چرخه رنگها، یکی از روشهای مطمئن خواهد بود . چرخه رنگ متشكل از دوازده رنگ است كه سه رنگ قرمز، زرد و آبی در آن رنگ های اولیه و رنگ های میان آنها به عنوان رنگ های ثانویه شناخته می شوند. اگر رنگ ملزومات و تجهیزات اماکن درمانی را جزء رنگهای موجود آن فضا قرار دهیم ٬ با استفاده از سایر رنگهای باقیمانده از ۱۲ رنگ اصلی ٬ میتوان به نتیجه قابل قبولی رسید .هر رنگ در این چرخه می تواند با رنگ های كناری خود كه رنگ های هم خانواده اش محسوب می شوند و همچنین رنگ مقابلش كه رنگ مكمل آن است به خوبی تركیب شده نتیجه ای زیبا و موزون بیافریند. استفاده از رنگ های هم خانواده كه در چرخه رنگ در كنار هم قرار گرفته و به اصطلاح همسایه هستند  ٬ تركیبی ملایم و هماهنگ را ایجاد می كند كه نگاه بیننده را به راحتی از یكی به دیگری رهنمون مینماید. استفاده از یك رنگ با میزان كمی از رنگ مكمل آن  ٬ چنانچه به درستی و در اندازه های صحیح صورت گرفته باشد نتیجه ای درخشان و چشمگیر می آفریند و بر جذابیت مجموعه رنگی حاضر می افزاید و مانع غالب شدن كامل یك رنگ بر فضای اتاق می شود.

توجه به تمام شش وجه فضا :
بایستی بدانیم که در فضای درمانی هر کدام از شش وجه  ٬  در محل خود قابل تاثیر گزاری ویژه هستند . هریک ار چهار طرف دیوارها و همچنین کف و سقف در فضاهای درمانی قابل سرمایه گذاری هستند .مثلا برای بیماری که مدتها بغیر از سقف اطاق چیزی را نمیبیند ٬ دکور سقف مهمترین و ارزشمندترین جای اطاق است و یا برای بیماری که فقط به یکطرف و یک دیوار بایستی مدتها خیره شود ٬ آن دیوار مهمترین ابزار فیزیکی برای آرامش روح تبدیل خواهد شد . در بیمارستانها هر وجه از فضا ارزشمند و قابل تاثیر بر روند درمانی بیمار خواهد بود.

توجه به تکنیکهای ایجاد خطا در دید :
در مواقعی میتوان با ایجاد یک سری زمینه ها ٬ عالمانه و عامدانه ٬ افراد را در تشخیص واقعی از فیزیک فضای درمانی ٬ به خطا انداخت . این موضوع میتواند در کاهش ناهنجاریهای فضای درمانی ٬ به بیمار و همراه وی کمک کرده و نواقص فیزیکی را جبران نماید .  تکنیک های زیر در این رابطه میتوانند موثر باشند:
- در صورتی که مصالح کف و سقف روشن و کل دیوارها تیره باشند، اتاق باریک‌تر و بلندتر به نظر می‌رسد.
- در صورتی که مصالح تیره در کف ولی رنگهای دیوارها و سقف روشن باشند ٬ فضای اطاق پهن‌تر نشان داده میشود.
- در صورتی که مصالح سقف روشن اما دیوارها و کف تیره باشند، چون نور از بالاست ٬حس بودن در زیرزمین در فرد ایجاد می‌شود.
- استفاده از مصالح بژ و کرم متمایل به زرد در کف ، جاهای کم‌نور و تاریک را روشن‌تر و شادتر می‌کند و آرامش‌بخش است.
- استفاده از مصالح بژ مایل به سفید در کف ، احساس جدید بودن و پاکیزگی را بوجود آورده و فضای اتاق را روشن می‌کند.
- استفاده از مصالح فندقی در کف ، جزو رنگ‌های گرم و هماهنگ است و فضایی صمیمی ایجاد می‌کند.
- استفاده از مصالح قهوه‌ای در کف ، حس ارتباط با زمین و طبیعت را ایجاد کرده و با مبلمان روشن زیباتر خواهد بود.
- استفاده از مصالح خاکستری تیره در کف ، خنثی، شیک و آرامش‌بخش است.
 
پیشنهادهای کاربردی برای رنگ اماکن عمومی مراکز درمانی
اطاقهای بستری بیماران
از آنجا كه اتاق بستری خصوصی‌ترین فضا در هر بیمارستان است، در طراحی دكوراسیون و انتخاب رنگ آن باید پیش از هر چیز سلیقه و نیازهای شخصی بیمار مستقر در آن را در نظر گرفت، با این وجود نباید از اصول طراحی رنگ در دكوراسیون و تاثیرات ناخودآگاهی كه هر یك از خانواده‌های رنگی بر روی روح و روان بیمار به جا می‌گذارد، غافل شد.هنگام طراحی رنگ یك اتاق بستری بهتر است از انتخاب رنگ‌ درخشان پرهیز كنیم. چرا كه ممكن است هنگام استراحت این رنگ‌ها آزاردهنده به نظر برسند .هم‌چنین ترکیب رنگ کنسولهای بالای سربیمار با رنگ دیوار قسمت بالا و پشت تخت فضایی خاص به اتاق می‌بخشد و می‌تواند مدرن بودن تجهیزات را بیش از پیش به كانون توجه در اتاق تبدیل كند .تركیب رنگ‌های زرد و سبز از آنجا كه سبز یكی از رنگ‌های مشتق شده از زرد است، در فضای اتاق بیماران  بسیار موفق و مناسب خواهد بود. باید به خاطر داشته باشیم كه غالب شدن رنگ سبز بر زرد بر جذابیت و زندگی در آن می‌افزایددر یك اتاق بستری اختصاصی اگر قسمت اعظم فضا به رنگ زرد باشد ٬ آرامش لازمه خواب را به آن می‌بخشد؛ حال آن كه غالب شدن رنگ سبز در اتاق بستری بیش از میزان لازم به فضا شور و انرژی می‌بخشد.
انتخاب رنگ در اتاق بستری كودكان خود از قواعدی جداگانه برخوردار است. اتاق بستری نوزادان را بهتر است با رنگ‌های ملایم آرایش كنیم. اتاق بستری كودكان خردسال و نوجوانان را نیز می‌توانیم با رنگ‌های شاد و پرانرژی‌تر زینت دهیم .  استفاده از تركیب رنگ‌های هارمونیك كه در چرخه رنگ در كنار یكدیگر قرار گرفته‌اند نیز در دكوراسیون یك اتاق بستری در بخش اطفال می‌تواند بسیار موفقیت‌آمیز باشد. به عنوان مثال استفاده از تنالیته‌های مختلف رنگ بنفش و سبز در كنار یك رنگ روشن متضاد مانند كرم فضایی زیبا می‌آفریند.
آنچه باید در طراحی رنگی دكوراسیون یك اتاق بستری همواره در نظر داشته باشیم این است كه نه تنها انتخاب مجموعه‌ای از رنگ‌ها بلكه میزان به كارگیری آنها و سطوحی كه اشغال می‌كنند در مقایسه با هم نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است .

لابی و سالنهای درمانگاهی:
اگر به دنبال درمانگاهی با فضای گرم  و اندكی تجملی هستید، استفاده محدود از رنگ‌های گرمی چون طلایی، نارنجی‌ها، قرمزهای پرمایه  راه حلی مناسب برای دستیابی به چنین فضایی است.این رنگها همچنین عاملی مهم در ایجاد نمایی باشكوه در یك محل درمانگاهی هستند. علاوه بر به كارگیری این رنگ‌ها در فضای درمانگاهها ٬ استفاده از  تابلوهای زینتی ، جذابیت این دكوراسیون را دوچندان می‌كند. برای نیل به موفقیت در تركیب سطوح طرح‌دار گوناگون در چنین دكوراسیونی لازم است سطوحی ساده و روشن به منظور استراحت چشم در فضا در نظر گرفته شوند كه ترکیب رنگهای ساده و روشن روی دیوارها می‌تواند این نقش را به خوبی ایفا كند .  علاوه بر به كارگیری این رنگ‌ها در فضای لابی استفاده از مبلهای رنگی و طرح‌دار، تابلوها و مجسمه‌های زینتی شرقی،جذابیت این دكوراسیون را دوچندان می‌كند.

  بنر ها
رایا وب
پرتال مشاوره آرک نیوز
آموزش
  ورود
  همکاران
خانه طراحی کارستان
 خانه طراحی کارستان
- - - - - - - - - - - - - -
ماهنامه تهویه و تاسیسات
 ماهنامه تهویه و تاسیسات
  ثبت نام خبرنامه مسابقات
عضویت در خبرنامه مسابقات
  حامیان مسابقات آرک نیوز
خانه طراحی کارستان
آکادمی تخصصی معماری
مرکز معماری ایرن